Korpus Ochrony Pogranicza, KOP – formacja wojskowa czasu pokoju utworzona w 1924 do ochrony wschodniej granicy II Rzeczypospolitej przed penetracja agentow i terrorystow ze wschodu; w czasie ewentualnego stanu wojny misja KOP miala dobiec konca, a niektore z jego jednostek mialy zasilic oddzialy i pododdzialy walczacego Wojska Polskiego.

Wkrotce po podpisaniu traktatu ryskiego w marcu 1921 wladze sowieckie rozpoczely kampanie odrzucenia nowo uznanej granicy z Polska, uzywajac argumentu, ze nie byla ona wytyczona zgodnie z zasada samostanowienia narodow. Wladze radzieckie zaczely wspierac i inspirowac bandy terrorystyczne mniejszosci narodowych w Polsce oraz wypady z terytorium ZSRR na wschodnie powiaty RP.[1]

Specyficzne uwarunkowania spoleczno-polityczne na kresach wschodnich II Rzeczypospolitej spowodowaly, iz zadna z dzialajacych tam do 1924 formacji granicznych nie byla w stanie w pelni zrealizowac swoich zadan. Roznice w systemach polityczno-gospodarczych Polski i Zwiazku Sowieckiego, katastrofalna sytuacja gospodarcza wschodniego sasiada, konflikty narodowosciowe, a takze brak oficjalnych stosunkow dwustronnych poglebialy procesy destabilizacyjne.[2]

Zwykly bandytyzm byl bardzo rozpowszechniony na terenach zamieszkanych przez Bialorusinow, ale i Ukrainska Organizacja Wojskowa byla takze dosc aktywna. Po aresztowaniach w 1922 sytuacja troche sie unormowala, ale dwa lata potem UOW znow zaczela dzialalnosc. Ponadto liczba napadow z terytorium ZSRR i Litwy sukcesywnie wzrastala. Nie zmienilo sytuacji przejecie w 1923 ochrony granicy przez Policje Panstwowa. Byla ona bezsilna wobec narastajacej fali przestepczosci granicznej.

Apogeum nastapilo w sierpniu 1924, kiedy to z terytorium ZSRR uzbrojony oddzial liczacy okolo stu osob pod dowodztwem oficera Armii Czerwonej przekroczyl granice i w nocy z 3 na 4 sierpnia zaatakowal Stolpce w wojewodztwie nowogrodzkim. Miasto zostalo opanowane. Spladrowano sklepy i domy, zniszczono posterunek policji oraz stacje kolejowa.

Inne wpisy